انحصار وراثت و تقسیم تَرَکه
انحصار وراثت سهام عدالت
برای برقراری سهام عدالت متوفیان و واریز سود به حساب وراث اقدامات قانونی لازم است، اولین اقدام گرفتن گواهی انحصار وراثت سهام عدالت است. که با طرح دادخواست به شورای حل اختلاف اقامت متوفی شروع می شود، و بعد از گذراندن مربوط به مراحل انحصاروراثت سهام عدالت، وراث میتوانند به دفاتر پیشخوان مربوط مراجعه نمایند و درخواست خود را به ثبت برسانند.
مدارک لازم جهت وکالت انحصار وراثت
برای گرفتن گواهی انحصار وراثت و مدارک لازم جهت وکالت انحصار وراثت و ارائه آن مدارک جهت رسیدگی به شورای حل اختلاف توسط وکیل به شرح ذیل است: ۱- کارت ملی و تمام صفحات شناسنامه متوفی و همسر ۲- کارت ملی و صفحه اول شناسنامه ورثه ۳- گواهی فوت متوفی ۴- عقدنامه همسر متوفی ۵- استشهادیه تنظیم شده به وسیله سه نفر شهود در دفترخانه اسناد رسمی با توجه به این موضوع که ممکن است بین وراث اختلافی وجود داشته باشد یا ورثه همکاری نکنند یا اینکه به هر یک از ورثه دسترسی نباشد، جهت وکالت انحصار وراثت باید به عرض رساند که امکان استعلام از اداره ثبت احوال نیز توسط وکیل برای مدارک انحصار وراثت وجود دارد و جای نگرانی نیست.
فروش سهم الارث قبل از تقسیم
بعد از فوت متوفی دارایی بجا مانده از متوفی قهرا و قانونا به وراث منتقل می شود، اما این انتقال به این معنا نیست که بدون گرفتن گواهی حصر وراثت عملا این امکان میسر شود ، ضمن اینکه گواهی انحصاروراثت مشخص کننده میزان سهم هریک از ورثه می باشد و بدون گرفتن آن اگر انتقالی صورت پذیرد به دلیل مشاع بودن اموال غیرنافذ بوده و بدون مشخص شدن سهم الارث همه وراث ، ممکن است که فروش سهم الارث قبل از تقسیم مصداقی از انتقال مال غیر باشد. در واقع زمانی که ورثه از محل ترکه تمام دیون و واجبات مالی متوفی و مالیات بر ارث را تسویه نمایند و انحصار وراثت صادر شود، هر یک از وراث میتوانند آزادانه در خصوص فروش سهم الارث خود قبل از تقسیم یا بعد از تقسیم اموال تصمیم بگیرند. اما نکته مهم اینست که تحویل مبیع و به تصرف دادن مادی اموال عملا تا زمان تقسیم قانونی یا افراز نیاز به اجازه سایر ورثه نیز دارد.
یک هشتم ارث زن چگونه محاسبه می شود؟
در قوانین مربوط به ارث میزان ارث زن و شوهر بطور واضح مشخص شده است، در مورد ارث زن بعد از فوت شوهر، اگر مرد فرزند داشته باشد، فرقی نمی کند که فرزندان از همین زوجه یا از همسران دیگر متوفی باشد، زوجه یک هشتم از عین اموال منقول و یک هشتم از قیمت اموال غیرمنقول ارث می برد. اما یک هشتم ارث زن چگونه محاسبه می شود؟ قبل از میزان محاسبه یک هشتم ارث زن باید عنوان کنیم که اگر متوفی بیش از یک همسر داشته باشد همان یک هشتم ارث زن بین تمام همسران متوفی بصورت مساوی تقسیم می شود. به عنوان مثال اگر کل ماترک متوفی ۲ میلیارد تومان باشد سهم الارث زن از دارایی ۲۵۰ میلیون تومان می شود. پس برای محاسبه یک هشتم ارث زن قیمت تمام اموال متوفی را تقسیم بر هشت نموده و ارث زن را محاسبه می نماییم.
سهم الارث زن دوم بدون فرزند از شوهر
همانطور که قبلا اشاره کردیم و در قانون مدنی نیز به آن استناد شده است، از جمله اشخاصی کا به موجب سبب ارث می برند هریک از زوجین است، و نکته ای که قابل اهمیت است اینست که زوجین دائمی از یکدیگر ارث می برند، سهم الارث زن دوم از شوهر حتی اگر بدون فرزند هم باشد ولی عقد موقت باشد مانع از ارث بردن است. سهم الارث زن دوم در صورت فرزنددار بودن زوج، یک هشتم از عین اموال منقول و یک هشتم از قیمت اموال غیر منقول اعم از عرصه و اعیان می باشد.اما هنگامی که زوج هیچ فرزندی نداشته باشد، سهم زوجه یک چهارم از کلیه اموال به ترتیب فوق می باشد. نکته بعدی در سهم الارث زن دوم از شوهر اینست که اگر زوجه متعدد باشند همان یک چهارم یا یک هشتم اموال شوهر بدون فرزند بین همه به تساوی تقسیم می شود.
تفاوت تقسیم ترکه و مطالبه سهم الارث
بعد از فوت شخص تمام دارایی و اموال باقی مانده از متوفی ترکه نامیده می شود. با وجود اینکه اموال متوفی قهرا به ورثه منتقل می شود اما این مسیر نیازمند رسیدگی و طی کردن روال اداری مخصوص به خود را دارد، و جزءجزء ترکه بصورت مشاعی در مالکیت کل وراث می باشد. اولین اقدام بعد از فوت شخص گرفتن گواهی انحصار وراثت و تعیین سهم الارث هر یک از ورثه می باشد. بعد از این مرحله اگر غایب یا محجور بین وراث نباشد ورثه می توانند با تنظیم نمودن تقسیم نامه اموال را بین خود بصورت توافقی تقسیم نمایند، مشروط به اینکه اشتباهی صورت نگیرد یا ضرری متوجه شخصی نشود که در این صورت شخصی که در حقش اجحاف شده است می تواند از طریق دادگاه ابطال تقسیم نامه را بنماید. اما اگر یک نفر از ورثه غایب باشد یا محجور بین وراث وجود داشته باشد به دلیل اینکه تقسیم نامه باید توسط کل ورثه امضاء شود، تقسیم اموال بصورت توافقی امکان پذیر نمی باشد و تقسیم باید از طریق دادگاه صورت گیرد. اما تفاوت تقسیم ترکه و مطالبه سهم الارث در این موضوع است که گاها یک نفر از وراث اقدام به دریافت سهم الارث خود می کند و سایر ورثه برای پرداخت و تقسیم سهم الارث همکاری نمی نمایند یا کل ماترک را در تصرف خود دارند در این موارد هریک از وراث می تواند سهم الارث خود را از طریق دادگاه مطالبه نماید.
مدارک مورد نیاز برای انحصار وراثت در شورای حل اختلاف
طرح دادخواست انحصار وراثت در شورای حل اختلاف و تعیین وراث و سهم آن ها، نیازمند ارائه مدارک و رسیدگی در شورای حل اختلاف می باشد که حدودا در انحصار وراثت محدود ۱۰ روز و در نامحدود ۴۰ روز زمان می برد. مدارک مورد نیاز برای انحصار وراثت در شورای حل اختلاف به شرح ذیل می باشد: ۱-اصل و کپی تمام صفحات کارت ملی و شناسنامه متوفی و همسر ۲- اصل و کپی صفحه اول کارت ملی و شناسنامه وراث ۳- عقدنامه همسر ۴- گواهی فوت متوفی ۵- استشهادیه تنظیم شده در دفاتر اسناد رسمی که توسط سه نفر شهود گواهی امضاء شده باشد ۶- اظهارنامه مالیات بر ارث برای متوفیان قبل از سال ۹۵
ارث مرد بدون فرزند
ارثی که به واسطه ازدواج منتقل می شود را ارث به موجب سبب می گویند. اما ارثی که به واسطه نسب و هم خونی منتقل می شود را نسبی گویند. حال در پاسخ به این سوال که ارث مرد بدون فرزند چقدر است و چه شرایطی دارد عنوان میکنیم که در طبقه اول ورثه شامل پدر، مادر، همسر و اولاد و اولاد اولاد می شود، اما اگر زن فوت نماید و زن و شوهر فرزندی نداشته باشند، یعنی حتی اگر زن سابقا هم ازدواج کرده باشد و فرزندی نداشته باشد در آن صورت ارث مرد بدون فرزند یک دوم از اموال زن می باشد و مابقی ارث به سایر وراث می رسد، اگر پدر و مادر زن زنده باشند به آنها میرسد و در غیر اینصورت ارث زن بدون فرزند به طبقه دوم منتقل می شود.
تا چه میزان از اموال را می توان وصیت کرد
آگاهی شخص در هنگام تنظیم وصیت نامه در وصیت تملیکی از موارد مهم وصیتنامه می باشد که تا چه میزان از اموال را می توان وصیت کرد، بعنوان مثال زمانی که شخص کل اموال خود را برای بعد از فوتش به دیگری مجانا تملیک می نماید، هرچند که غیر نافذ است ولی باطل نیست، اما این موضوع که تا چه میزان از اموال را می توان وصیت کرد به دلیل ضرر رساندن به حقوق سایر ورثه با قبول ورثه قابل اجرا بوده و در غیر اینصورت قابل رد می باشد.
