فصل پنجم: در فرض و صاحبان فرض (مواد 893 تا 905)

وراث بعضی به فرض، بعضی به قرابت و بعضی گاه به فرض و گاهی به قرابت ارث می برند.

صاحبان فرض اشخاصی هستند که سهم آنان از ترکه معین است و صاحبان قرابت کسانی هستند که سهم آنها معین نیست.

سهام معینه که فرض نامیده می شود عبارتست از: نصف، ربع، ثمن، دوثلث، ثلث و سدس ترکه.

اشخاصی که به فرض ارث می برند عبارتند: از مادر و زوج وزوجه.

اشخاصی که گاه به فرض و گاهی به قرابت ارث می برندعبارتند: از پدر، دختر و دخترها، خواهر و خواهرهای ابی یا ابوینی و کلاله امی.

وراث دیگر به غیر از مذکورین در دو ماده فوق به قرابت ارث می برند.

فرض سه وارث نصف ترکه است:

1 - شوهر در صورت نبودن اولاد برای متوفا اگرچه ازشوهر دیگر باشد؛

2 - دختر اگر فرزند منحصر باشد؛

3 - خواهر ابوینی یا ابی تنها در صورتی که منحصر به فرد باشد.

فرض دو وارث ربع ترکه است:

1 - شوهر در صورت فوت زن با داشتن اولاد؛

2 - زوجه یا زوجه ها در صورت فوت شوهر بدون اولاد.

 ثمن، فریضه زوجه یا زوجه هاست در صورت فوت شوهربا داشتن اولاد.

فرض دو وارث دو ثلث ترکه است:

1 - دو دختر و بیشتر در صورت نبودن اولاد ذکور؛

2 - دو خواهر و بیشتر ابوینی یا ابی تنها با نبودن برادر.

فرض دو وارث ثلث ترکه است:

1 - مادر متوفی در صورتی که میت اولاد و اخوه نداشته باشد؛

2 - کلاله امی در صورتی که بیش از یکی باشد.

فرض سه وارث سدس ترکه است: پدر و مادر و کلاله امی اگر تنها باشد.

از ترکه میت هر صاحب فرض حصه خود را می برد و بقیه به صاحبان قرابت می رسد و اگر صاحب قرابتی در آن طبقه مساوی باصاحب فرض در درجه نباشد باقی به صاحب فرض رد می شود مگردر مورد زوج و زوجه که به آنها رد نمی شود لیکن اگر برای متوفی وارثی به غیر از زوج نباشد زائد از فریضه به او رد می شود.